De Neanderthalers Het eerste fossiel dat gevonden werd van een hominide die niet tot Homo sapiens behoorde was dat van een Neanderthaler. Het fossiel werd in eerste instantie op een berg puin gegooid door de mijnwerkers die het vonden in een leisteengrove in de Duitse Neandervallei. Johann Fuhlrott, een schoolmeester uit de buurt, vond het fossiel daar in 1856. Fuhlrott zag meteen dat de fossielen oud waren en menselijk, maar niet van een moderne mens. Hij nam ze mee naar de anatomist Hermann Schaafhausen, die het meteen met Fuhlrott eens was. In zijn beschrijving van het Neanderthal fossiel schreef Schaafhausen dat het waarschijnlijk had behoord tot de wilde rassen uit Noordwest Europa zoals die werden beschreven door de Romeinen. Anderen waren het daar niet mee eens, de verklaringen voor het fossiel liepen uiteen van een ruiter uit het Kozakkenleger dat hier tijdens de napoleontische oorlogen had rondgezworven tot een idioot die aan de Engelse ziekte leed en in zijn leven een aantal klappen op zijn hoofd had gehad en die door de pijn die hij leed een permanente frons op zijn gezicht had. Het feit dat dit misschien een uitgestorven mensensoort was werd niet direct aangenomen. Tot die tijd geloofde bijna iedereen dat de mens door God geschapen was; iemand had zelfs uitgerekend dat dit in het jaar 4004 v. Christus was gebeurd. De mens had geen voorouders. In 1863 zag een antropoloog in een museum in Gibraltar echter een schedel die wel erg veel leek op de Neanderthal mens. Het fossiel was jaren geleden al gevonden, maar niemand had er ooit het belang van ingezien. De vondst van dit tweede fossiel was een doorbraak, want, het was onwaarschijnlijk dat een ruiter uit het kozakkenleger die in Frankrijk gewond was geraakt naar Gibraltar was gekropen om daar in een afgesloten grot te sterven, zoals iemand heel gevat opmerkte.

Hoe zag een Neanderthaler er uit? Kijk hier.

Cro-Magnon De eerste fossielen van prehistorische moderne mensen werden in 1863 gevonden in het Franse Cro-Magnon. De naam van dat kleine plaatsje werd op die manier voor altijd verbonden met de eerste mensen. Deze mensen waren begraven en stenen werktuigen werden in de buurt gevonden. De jaren daarop zouden er meer en meer stenen werktuigen worden gevonden en daarbij ook een aantal fossielen. De vondst van anatomisch moderne mensen zorgde ervoor dat de Neanderthalers niet meer als voorouders van de mens werden gezien. De ontdekking van Neanderthal fossielen in het Belgische Spy in 1866 en de ontdekking van bijna complete Neanderthal skeletten in Le Moustier, La Chapelle-aux-Saints, La Ferrassie en La Quina, allemaal gevonden in Frankrijk aan het begin van deze eeuw, konden aan dit beeld niets veranderen. Deze vondsten zorgde er echter wel voor dat niemand meer twijfelde aan het feit dat zij een aparte soort vormden, zijn robuuste en brute uiterlijk zorgde er voor dat hij als een monsterlijke bruut werd gezien, niet als de voorouder van onze eigen nobele soort.

Wil je weten waar werd de Cro-Magnon mens gevonden? Klik hier.

Piltdown De Neanderthalers zouden nog lang een slechte naam houden, maar aan het begin van de twintigste eeuw werden vooral in Azië nog primitievere hominiden gevonden, die de Neanderthalers als voorouder weer wat acceptabeler maakten, het was maar voor even. In 1912 werd namelijk in Piltdown, in Engeland, de perfecte menselijke voorouder gevonden. Het fossiel dat men Eoanthropus dawsoni doopte naar de vinder Charles Dawson, had zowel menselijke als aapachtige trekken, precies zoals Darwin het voorspeldt had, bovendien werden er in de buurt vrij moderne stenen werktuigen gevonden. De Pildown fossielen leken perfect, maar helaas, de Piltdown fossielen waren vervalst! Hoewel veel wetenschappers betwijfelden of de schedel en de kaak wel tot dezelfde soort behoorden duurde het tot de vijftiger jaren tot men tot de conclusie kwam dat de Piltdown fossielen bestonden uit een menselijke schedel uit de middeleeuwen en een kaak van een orang-oetang uit diezelfde periode. De tanden van de orang-oetangkaak waren afgeveild om ze meer mensachtig te laten lijken. Niemand heeft ooit bekend deze grap te hebben uitgehaald, maar het was een grap die een aantal wetenschappers hun geloofwaardigheid heeft gekost.

Wie zat er in het Piltdown-complot? Kijk hier wie de hoofdverdachten zijn.

Volgende pagina: Homo heidelbergensis