Home 

  PALEONIEUWS

  fOSSIELEN

  tHEORIEEN

  onze familie

  historie

  gEOGRAFIE

  ONTSPANNING

  NASLAG

  sHOP



Wat is RSS?

 
 
Evolutie van de Primaten
Om de evolutie van de mens in een breder perspectief te kunnen plaatsen, is het belangrijk om te weten hoe onze familie stamboom eruit ziet. Mensen zijn Primaten, we delen veel kenmerken met de andere leden van deze groep.


Onze orde De orde der Primaten is een relatief kleine orde. De meeste van haar soorten leeft in (sub)tropische wouden. Hun gedeelde kenmerken zijn, onder andere, grote, dicht naast elkaar geplaatste, ogen, een slecht reukvermogen, grote hersenen en handen ideaal voor het grijpen. Deze eigenschappen noemen we primitief, bijna alle primaten hebben ze, wat betekent dat onze laatste gezamenlijke voorouder ze waarschijnlijk ook had. Daar tegenover staan geavanceerde kenmerken die nadien ontwikkeld zijn. Mensen hebben relatief veel geavanceerde kenmerken ontwikkeld, terwijl maki's en spookdiertjes relatief primitief zijn. De meest primitieve Primaten van vandaag geven een ons een redelijk beeld van hoe onze gezamenlijke voorouder er uit zag.

Als we kijken naar zoogdieren die ongeveer dezelfde kenmerken hebben ontwikkeld, begrijpen we beter waar ze voor bedoelt zijn. Bijvoorbeeld katten, uilen en andere nachtelijke jagers hebben relatief grote ogen om elk flintertje licht op te kunnen vangen, hun ogen zijn dicht naast elkaar geplaatst, wat hun in staat stelt de afstand te schatten tot hun prooi. Dat soort dingen wijst erop dat onze gezamenlijke voorouder waarschijnlijk een nachtelijke jager was, die op zijn gezichtsvermogen vertrouwde om zijn prooi te pakken. Zijn dieet bestond waarschijnlijk uit insecten, zoals dat nog altijd het dieet van de spookdiertjes is. Huidige schattingen plaatsen onze laatste gemeenschappelijke voorouder in het vroege Eoceen, zo'n 50 miljoen jaar geleden.

De allereerste primaten verschenen waarschijnlijk tijdens het dinosauriŽrtijdperk. Aan het einde van het Krijt waren onze voorouders kleine nachtjagende insectivoren ter grootte van een muis, zij leefden waarschijnlijk op de grond. Om de een of andere reden overleefden zij de nucleaire winter die veroorzaakt werd door een enorme meteoriet die 65 miljoen jaar de aarde raakte en die de dinosauriŽrs waarschijnlijk volledig deed uitsterven. Dat de dino's deze catastrofe niet overleefden was een gelukje voor ons, als ze het wel overleefd hadden, had de wereld er nu heel anders uitgezien.

Na de massale uitsterving die het einde van het Krijt markeerde, begonnen de primaten te diversifiŽren. Hoewel er maar weinig fossielen uit die tijd gevonden zijn, zijn er aanwijzingen dat zo'n 60 miljoen jaar geleden sommige primaten hun dieet begonnen aan te passen. Zij begonnen meer fruit te eten en tijdens het Eoceen splitste de orde zich op in twee groepen. Er ontstond een groep met maki-achtigen en een groep met spookdiertjes-achtigen. Uit welke groep de mens is voortgekomen is nog altijd niet helemaal duidelijk.

Nadat het Eoceen had plaats gemaakt voor het Oligoceen verscheen Aegyptopithecus. Aegyptopithecus wordt door sommigen gezien als de eerste Hominoidea, de superfamilie waarin ook de mens en de mensapen zijn opgenomen. Hij was waarschijnlijk de voorouder van Proconsul. Proconsul is waarschijnlijk de laatste gemeenschappelijke voorouder van de Pongo familie (Orang-oetang) en de Hominidea familie (Afrikaanse mensapen en de mens), of zit daar erg dicht bij in de buurt.