Met de vondst van de Neanderthaler in het de Duitse Neander vallei, werden wij moderne mensen voor het eerst bewust van het feit dat wij misschien nu wel de enige menselijke soort waren, maar dat niet altijd zo is geweest. Door de jaren heen is de interpretatie van het groeiende fossielenbestand een moeilijke geweest. Dan weer werden de Neanderthalers afgedaan als domme bruten, dan weer als net geen mensen.

De Neanderthalers waren gebouwd voor een koud klimaat, hun robuuste, potige uiterlijk lijkt nog het meest op de huidige Inuït bevolking. Zij leefden dan ook in een tijd waarin het poolijs heel noord Europa (inclusief grote delen van Nederland) bedekte. De Neanderthalers jaagden waarschijnlijk op het grote wild dat in die tijd in Europa leefde: dieren zoals mammoeten, bisons en neushoorns. Veel van de fossiele botten die werden gevonden bleken te zijn gebroken. Uit onderzoek bleek dat het percentage breuken overeen kwam met dat van de moderne rodeo rijders.
 

De Neanderthalers begroeven hun doden. In Teshik-Tash (Oezbekistan) werd een graf gevonden van een Neanderthaler, dat omringd was met de hoorns van berggeiten, die opzettelijk in een rij om het graf waren geplaatst; in Shanidar (Irak) werd in het graf van een Neanderthaler resten stuifmeel gevonden, wat de onderzoekers deed vermoeden dat het lijk met bloemen was bedekt. In datzelfde Shanidar werd ook een Neanderthaler gevonden die tijdens zijn leven een arm was verloren en die aan een oog blind was. Dit individu had nooit kunnen overleven zonder de hulp van zijn familie.
 

Echter, terwijl de moderne mens zijn stenen werktuigen alsmaar weer verfijnde, bleef het gereedschap van de Neanderthalers, Mousteriaans genaamd, al die duizenden jaren bijna gelijk. Na de komst van de moderne mens in Europa, was het snel gebeurd met de Neanderthalers. Konden zij de nieuwe concurrentie niet aan, werden zij verderven door de moderne mens? Sommige mensen geloven dat de Neanderthalers nooit echt zijn uitgestorven, zij geloven dat de twee populaties zich vermengden en zo het moderne Europese ras vormden....